Fara á efnissvæði
02. október 2026

Öflugasta forvörnin felst í samkennd og samtali

„Svarið liggur að einhverju leyti í félagsstarfi og forvörnum. Þeir unglingar sem taka þátt í skipulögðu félagsstarfi eða íþróttum skapa sér vettvang til að iðka nákvæmlega það sem Forvarnardagurinn snýst um: samkennd og samtal.“

Þetta sagði Edda Sól Óladóttir á málþingi Forvarnardagsins, sem haldið var í Verzlunarskóla Íslands í gær. Hún er nemandi í skólanum og situr í ungmennaráði Samfés. Edda Sól benti á að andlegri heilsu ungs fólks hefði hrakað síðustu ár. Árið 2000 sögðust 15–20% grunnskólanemenda finna fyrir depurð í hverri viku. Nú sé hlutfallið komið upp í 40%. Edda hélt ávarpið ásamt Magnúsi Geir Björgvinssyni, sem líka er nemandi við skólann. Saman lögðu þau áherslu á að fólk sýni samkennd og hugsi um hvernig það kemur fram hvert við annað.

Edda Sól Óladóttir og Magnús Geir Björgvinsson, nemendur í Verzlunarskólanum, töluðu fyrir hönd ungmenna. Þau sögðu að hver og einn væri bestur í að vera hann sjálfur og þannig væru allir bestir. Þau lögðu líka áherslu á að fólk sýni samkennd og hugsi um hvernig það kemur fram hvert við annað.

 

Um hvað snýst Forvarnardagurinn?

Forvarnardagurinn var nú haldinn í 21. sinn og er þemað í ár samkennd og samtal. 

Markmiðið er að efla umræðu um það sem stuðlar að velferð og heilbrigðum þroska ungmenna. Nemendur kynna sér rannsóknir um sinn aldurshóp. Þeir ræða gildi samveru með fjölskyldunni, þátttöku í íþrótta- og tómstundastarfi og mikilvægi þess að leyfa heilanum að þroskast án áfengis og annarra vímuefna. Síðan vinna þeir saman í hópum að hugmyndum og verkefnum sem styrkja verndandi þætti í lífi þeirra.

Embætti landlæknis stýrir verkefninu. Meðal samstarfsaðila eru embætti Forseta Íslands, Reykjavíkurborg, ÍSÍ, UMFÍ, Bandalag íslenskra skáta, Samfés, Rannsóknir og greining, Planet Youth, Ríkislögreglustjóri og Heimili og skóli.

 

Tökum þátt


Viðburðurinn í Verzlunarskólanum hófst á því að skólameistarinn Guðrún Inga Sívertsen bauð gesti velkomna. Fundarstjóri var Dóra Guðrún Guðmundsdóttir, sviðsstjóri lýðheilsusviðs hjá embætti landlæknis, og stýrði hún röð þeirra sem fluttu ávörp. 

Halla Tómasdóttir, forseti Íslands, rifjaði upp námsár sín í Verzló. Hún sagði félagslífið og samskiptin við aðra nemendur hafa verið stóran hluta af náminu. Hún hvatti ungmennin til að leggja símann stundum frá sér, hlusta hvert á annað og taka eftir þeim sem standa til hliðar. Lokaorð hennar voru: „Verið með. Takið þátt.

Spyrjið spurninga. Komið með hugmyndir.“ Hún hvatti jafnframt fólk til að taka þátt í verkefninu Samtal, sem fer fram um land allt laugardaginn 10. október. Þar setjast ólíkar kynslóðir saman við borðið og ræða eina spurningu: Hvernig samfélag viljum við skapa saman? Ungt fólk leiðir samtölin og forseti Íslands er verndari verkefnisins.

Hildur Björnsdóttir borgarstjóri sagði unglingsárin bæði mikilvæg og krefjandi, því þá mótast sjálfsmynd, gildi og framtíðarsýn. Hún sagði það hlutverk samfélagsins að búa til aðstæður þar sem ungt fólk getur dafnað. Hún nefndi sérstaklega skipulagt íþrótta- og tómstundastarf, samveru með fjölskyldunni og gott aðgengi að fræðslu. Hún hvatti ungmennin líka til að styðja hvert annað og leita sér hjálpar þegar á þarf að halda.

Að lokum steig María Heimisdóttir landlæknis á svið. Hún ræddi um það svigrúm sem heili ungmenna þarf til að þroskast án áfengis og annarra vímuefna. Það er eitt af lykilatriðum Forvarnardagsins. „Fræðsla byggð á rannsóknum á að hjálpa ungmennum að taka upplýstar ákvarðanir um eigin heilsu,“ sagði hún.

 

Málþingið var í beinu streymi og er hægt að sjá upptökuna hér:

Upptaka af málþinginu